सुनसरी जिल्लाको धार्मिक तथा ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको बराहक्षेत्र मन्दिर परिसर लाई सप्तकोशी नदीको बाढीबाट जोगाउन तटबन्ध निर्माणको काम सुरु भएको छ। गत बर्खातिर आएको बाढीले परिसर नजिकै कटान गरेपछि मन्दिर र आसपासका बस्ती उच्च जोखिममा पर्न थालेको थियो।
१. आर्थिक स्रोत: कोशी प्रदेशको खानेपानी, सिचाइ तथा उर्जा मन्त्रालयले ३० लाख रुपैयाँ र बराहक्षेत्र गुठी व्यवस्थापन समितिले २५ लाख रुपैयाँ कोष सञ्चय गरी तटबन्ध निर्माण सुरु गरिएको हो। यसअघि गुठी समितिले ६ लाख रुपैयाँ खर्च गरी पार्क, गौशाला र स्नान घाट निर्माण गरेको थियो।
२. प्रशासनिक पहल: प्रदेश पर्यटन सचिव विशाल घिमेरे र मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्की ले चैत्रमा परिसरको निरीक्षण गरी तत्कालै बजेट विनियोजन गर्न निर्देशन दिएका थिए।
३. क्षतिको परिमाण: गत असोजमा आएको बाढीले वराह श्राद्धस्थल, शनि मन्दिर, गणेश मन्दिर, अमरनाथ मन्दिर, साकेला पार्क लगायत शौचालयमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो। यसले ५५ भन्दा बढी परिवार जोखिममा परेका थिए।
गुठी समितिका कोषाध्यक्ष रवि श्रेष्ठ ले भने, “सानो बजेट भए पनि काम सुरु भएपछि स्थानीयको चिन्ता कम भएको छ। आउँदो बर्खामा मन्दिर र बस्ती सुरक्षित हुने आशा बढेको छ।“ उनले संघीय र प्रदेश सरकारलाई दिगो समाधानको लागि ठूलो बजेट आवंटन गर्न आग्रह गरे।
हिन्दू धर्मशास्त्र अनुसार वराहक्षेत्र लाई “धर्तीको पहिलो तीर्थस्थल” मानिन्छ भने किरात मुन्दुम परम्पराले यसलाई मानव सभ्यताको आदिम केन्द्र मान्छन्। मूल पुजारी किरण भण्डारी ले यस क्षेत्रको पुरातात्त्विक महत्त्व राखी राज्यले विशेष संरक्षण गर्नुपर्ने जोड दिए।
- सप्तकोशीको गति र कटानले तटबन्ध निर्माण जटिल बनाएको छ।
- स्थानीय सरकारले धार्मिक पर्यटनलाई बढावा दिन बहुआयामी योजना बनाउनुपर्ने माग गरिएको छ।
- बाढीजन्य जोखिम र सांस्कृतिक विरासतको संरक्षणलाई केन्द्रित गरी बराहक्षेत्रमा सुरु भएको तटबन्ध निर्माणले स्थानीय तहदेखि प्रदेश सरकारसम्मको साझा प्रयास देखिएको छ। यसले धार्मिक पर्यटन र सामुदायिक सुरक्षाको द्वैध लक्ष्य पूरा गर्ने अपेक्षा छ।
(स्रोत: स्थानीय अधिकारी र गुठी समितिका प्रतिनिधिहरूको बयान अनुसार)
