काठमाडौँ, श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री शरतसिंह भण्डारीले वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपाली नागरिकहरुले भोगिरहेका समस्याको समाधान गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्।
आइतबार संसद भवन परिसरमा सञ्चारकर्मीहरुसँग कुराकानी गर्दै मन्त्री भण्डारीले वैदेशिक रोजगारीमा रहेका श्रमिकहरु ‘डेथ ट्र्याप,’ ‘डिजिटल ट्र्याप,’ र ‘डेप्थ ट्र्याप’को त्रिविध समस्याबाट पीडित रहेको बताए।
“तीन ट्र्याप” को चुनौती
मन्त्री भण्डारीले प्रवासी श्रमिकहरू सामना गरिरहेका मुख्य चुनौतीहरू यसरी व्याख्या गरे:
1. डेथ ट्र्याप: विगत १६ वर्षमा करिब १४ हजार नेपाली श्रमिकहरूले विदेशमा ज्यान गुमाएको दुःखद तथ्य उनले औँल्याए। “हाम्रा मानिसहरु त्यहाँ लड्न गएको हो त? होइन नि। कहीँ न कहीँ त समस्या छ,” उनले भने।
2. डिजिटल ट्र्याप: डिजिटल माध्यमबाट हुने ठगी र शोषणको नयाँ स्वरूप।
3. डेप्थ ट्र्याप (गहिरो पासो): परिवार र समाजको अपेक्षा, ऋणको चाप र कामको दबाबले श्रमिकहरू डिप्रेसनको शिकार हुने र यसले आत्महत्यासम्म पुर्याउने गम्भीर समस्या रहेको मन्त्रीको भनाइ थियो।
आर्थिक चक्रव्यूह
मन्त्री भण्डारीले वैदेशिक रोजगारीमा जानु अघि लिइने चर्को ब्याजदरको ऋणले श्रमिकहरूलाई आर्थिक चक्रव्यूहमा फसाउने गरेको तथ्य पनि उजागर गरे। “ऋण तिर्नको लागि राम्रो काम गर्न नसकेर मान्छे डिप्रेसनमा जान्छ र दिवंगत हुन्छ,” उनले भने।
सरकारका पहलहरू
सरकारले समस्या समाधानका लागि निम्न पहलहरू अघि बढाइरहेको मन्त्री भण्डारीले जानकारी दिए:
नीतिगत सुधार: वैदेशिक रोजगार सम्बन्धी नीतिमा आमूल परिवर्तन गरिने
म्यानपावर निगरानी: श्रमिक पठाउने म्यानपावर कम्पनीहरूमाथि कडा निगरानी र नियमन
स्वास्थ्य सुरक्षा: प्रवासी श्रमिकहरूको शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्यमा विशेष ध्यान दिइने
सीप तालिम: वैदेशिक रोजगारीमा जाने श्रमिकलाई अनिवार्य सीपमूलक तालिम प्रदान गरिने
कूटनीतिक पहल: श्रम गन्तव्य मुलुकहरूसँग श्रमिक अधिकार सुनिश्चित गर्न थप कूटनीतिक पहल गरिने
चुनौती र अवसर
मन्त्री भण्डारीले वैदेशिक रोजगारीलाई सुरक्षित, मर्यादित र लाभदायक बनाउन सरकार, निजी क्षेत्र र सरोकारवालाहरूबीच सहकार्य आवश्यक रहेको बताए। “रेमिट्यान्स राष्ट्रको अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण स्रोत हो, तर यसको लागि हाम्रा श्रमिकहरूले चुकाइरहेको मूल्य अत्यन्त उच्च छ,” उनले भने।
वैदेशिक रोजगारीलाई क्रमशः घटाउँदै स्वदेशमै रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्ने दीर्घकालीन योजनामा सरकार लागिपरेको पनि मन्त्रीले जानकारी दिए।
“हाम्रो लक्ष्य उज्ज्वल भविष्य निर्माण गर्नु हो, जहाँ कुनै पनि नेपालीलाई रोजगारीका लागि विदेशिन बाध्य हुनु नपरोस्,” मन्त्री भण्डारीले भने।
