म्याग्दी, धवलागिरि र रघुगङ्गा गाउँपालिकाका हिमाली क्षेत्रहरूमा यार्सागुम्बा (यार्चा गुम्बा) सङ्कलन थालिएको छ। यस वर्ष पनि स्थानीय बासिन्दाहरूले यार्सागुम्बा खोज्न हिमाली फेदीका बुकीहरूमा पुगेका छन्।
गुर्जा र चिमखोलामा सङ्कलन
धवलागिरि गाउँपालिका–१ गुर्जाका वडाध्यक्ष झकबहादुर छन्त्यालले गाउँका २५० घरपरिवारमध्ये प्रत्येक घरबाट कम्तीमा एक जना यार्सा खोज्न बुकी पुगेको बताए। गत वैशाख २६ देखि यस क्षेत्रमा यार्सागुम्बा सङ्कलन खुला भएको थियो।
उस्तै, रघुगङ्गा गाउँपालिका–७ चिमखोलाबाट करिब ५० जना स्थानीयले धौलागिरि हिमालको फेदीमा रहेको कालीबराह बुकीमा यार्सागुम्बा खोज्न पुगेका छन्। वडाध्यक्ष थकबहादुर पाइजा ९रिम०ले बताए अनुसार, उनीहरूले वैशाखको अन्तिम सातादेखि जेठको तेस्रो हप्तासम्मका लागि खाद्यान्न र लत्ताकपडा लिएर बुकी गएका छन्।
आम्दानी र बजार मूल्य
अनुकूल मौसममा दैनिक १०० गोटासम्म यार्सागुम्बा सङ्कलन हुने र एक जनाले रु. २ लाखभन्दा बढी कमाउने सम्भावना छ। सङ्कलन गरेको यार्सागुम्बा स्थानीयस्तरमा प्रतिगोटा रु. २०० देखि २५० मा बिक्री हुन्छ। व्यवसायीहरूले यसलाई प्रतिकिलो रु. ५ देखि ६ लाखमा खरिद गरी बजारमा रु. ८ देखि १० लाखसम्म बेच्छन्।
नियमन र राजस्व
यार्सागुम्बा सङ्कलन र निकासीका लागि सरकारलाई प्रतिकिलो रु. १०,००० राजस्व तिर्नुपर्छ। डिभिजन वन कार्यालय म्याग्दीका अनुसार, चालु आर्थिक वर्षमा अहिलेसम्म कसैले यार्सागुम्बा सङ्कलनको अनुमति लिएको छैन। गत वर्ष मात्र आधा किलो यार्सागुम्बाको छोटपुर्जी जारी भएको थियो।
मौसमी रोजगारीको स्रोत
यार्सागुम्बा सङ्कलन हिमाली क्षेत्रका बासिन्दाका लागि मौसमी आयको प्रमुख स्रोत हो। सङ्कलनकर्ताहरूले देवीदेवताको पूजा गरी काम सुरु गर्छन्। यसले ग्रामीण अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पुर्याएको छ।
हालसम्म म्याग्दीबाट वार्षिक २० किलोभन्दा बढी यार्सागुम्बा निकासी हुने गरेकोमा पछिल्ला वर्षहरूमा यसको मात्रा घटेको छ। सङ्कलनपछि नै ठेकेदारहरूले गाउँमै पुगेर यार्सा खरिद गर्ने गरेका छन्।
