पाँचथर/धनकुटा, — केही वर्षअघिसम्म उजाड र सुनसान परेका तमोर नदी किनारका गाउँहरूमा अहिले जीवनको चहक छ। तमोर करिडोर सडक निर्माणले यस क्षेत्रको मुहार नै बदलेको छ, जसले गर्दा बसाइँ सर्ने क्रम रोकिएको छ र स्थानीय अर्थतन्त्रमा गतिशीलता आएको छ।
पहिलेको अवस्था: सुनसान र पलायन तमोर नदी किनारका गाउँहरू (पाँचथरको तुम्बेवा, कुम्मायक, धनकुटाको साँगुरीगढी) बस्ती खाली, खेतीपाती नगन्थ्यो। मानिसहरू मधेश झर्ने वा विदेश पलायन गर्ने प्रवृत्ति थियो। जग्गा बिक्री हुँदैनथ्यो, घरहरू भत्किएका थिए।
अहिलेको परिवर्तन: सडकले ल्यायो आशा १५८ किलोमिटर लामो तमोर करिडोर (सुनसरीको चतरादेखि ताप्लेजुङको टिप्तालासम्म) को ११० किलोमिटर कालोपत्रे गर्ने काम सुरु भएको छ। ३५ किलोमिटर सडक पहिले नै कालोपत्रे सकिएको छ, जसले गर्दा: यातायात सुविधा: पाँचथरबाट धरान ४ घण्टामा पुगिन्छ। व्यापार बढ्यो: होटल, पेट्रोल पम्प, फर्महरू खुलेका छन्। स्थानीय उत्पादन: आँप, लिची, तरकारी खेती बढेको छ। पर्यटन: पाथीभरा, कञ्चनजङ्घा जाने पर्यटकहरूको आवतजावत बढ्यो।
स्थानीयको प्रतिक्रिया
व्यवसायी वीरबहादुर कार्की: “मेची राजमार्ग छोडेर यता आएँ। अहिले यहाँ गाडीको भीड छ, शुक्रबार–शनिबार खाना दिन नसकिने अवस्था!” किसान गोविन्द इङनाम: “सडक आएपछि आँप र लिची खेती गर्न थाल्यौं। गाडीले उठाउँछ, बजार पाइयो।” सुकमाया विक: “मधेश जाने सोचेकी थिएँ, तर अहिले गाउँमै पसल चलाउँदै छु!”
चुनौतीहरू
निर्माण गति: हाङठुवा–दोरिम्बा खण्डको काम सुस्त छ। बजेट अभाव: ठेकेदारले यसलाई प्रमुख समस्या बताएका छन्। पर्यावरणीय प्रभाव: अनियन्त्रित निर्माणले तमोर नदीको पारिस्थितिकीमा असर गर्न सक्छ।
भविष्यको सम्भावना
यो सडक नेपाल–चीन सीमा जोड्ने छोटो मार्ग हो। पर्यटन, कृषि र सामरिक महत्त्व बढ्ने अपेक्षा। सहसचिव कुवेर नेपाली: “यो पूर्वी पहाडको जीवनरेखा हो।”
निष्कर्ष: तमोर करिडोरले पूर्वी नेपालको ग्रामीण जीवनमा क्रान्ति ल्याएको छ। तर, टिकाउ विकासका लागि निर्माण गति बढाउनु र स्थानीय सहभागिता जरुरी छ।
